Hint Balıkçıların Telefonlarıyla Ulusal Deniz Canlıları Görüntü Arşivi Kuruluyor

29 Eylül 2026
3 dk dk okuma süresi
Hint Balıkçıların Telefonlarıyla Ulusal Deniz Canlıları Görüntü Arşivi Kuruluyor

Okyanus biyoçeşitliliğini bir balıkçı kadar yakından gören çok az insan vardır. Hindistan’da balıkçıların çoğunun akıllı telefonu olmasına rağmen avlanma seferlerini görsel olarak neredeyse hiç belgelemiyor. Bunun nedeni yalnızca ilgi ya da beceri eksikliği değil; bunu yapmaları için bir gerekçeleri de yoktu. Hindistan’daki bir bilim ekibi 2024’te onlara bu gerekçeyi sundu.

MARLIN nedir?

Hindistan Tarımsal Araştırma Konseyi’ne bağlı Merkezi Deniz Balıkçılığı Araştırma Enstitüsü (ICAR-CMFRI), 2024’te MARLIN (Marine Fishery Machine Learning Routines of Indian Exclusive Economic Zone) adlı bir Android uygulaması geliştirdi. Amaç, ülke genelindeki balıkçıların gördükleri ve yakaladıkları balıklara ait yüksek kaliteli fotoğraf ve videoları yükleyerek kapsamlı bir görsel deniz veri tabanı oluşturması. Girişim, balıkçılık mevzuatına uyumu ve deniz koruma çalışmalarını güçlendirmeyi de hedefliyor.

Uygulamanın fikri tesadüfen doğdu. İstatistik ve bilgisayar bilimi geçmişine sahip kıdemli bilim insanı ve uygulamanın arkasındaki isim Eldho Varghese, ICAR’daki önceki görevinde ekibiyle bir yapay zekâ aracı geliştirmişti. Bu araç, konveyör bandından geçen buğday bitkilerindeki başak sayısını görsel analizle sayıyordu. Varghese, deniz biyolojisi alanındaki CMFRI’ye geçtikten sonra aynı yaklaşımı balıklar için bir veri tabanı ve tanımlama sistemine uyarlamak istedi.

Neden böyle bir veri tabanına ihtiyaç var?

Doğa ve biyoçeşitlilik belgeleme çabalarının artmasına rağmen Hindistan’ın deniz verileri büyük ölçüde belgelenmemiş, dağınık ve yöntemsel olarak tutarsız durumda. Bir vatandaş bilimi girişimi olarak MARLIN, balıkçıların derin deniz türleri dahil deniz canlılarını doğru tanımlamasına yardımcı olabilir. Böylece Hindistan’ın vahşi yaşam mevzuatına uyum kolaylaşırken eksik deniz biyoçeşitliliği verileri de tamamlanabilir.

Uygulamanın işleyişi

  • Beş kategori: Balıklar, denizanaları, alg patlamaları, köpekbalıkları ve vatozlar ile balıkçı tekneleri ve omurgasızlar.
  • Coğrafi etiketleme: Kullanıcılar fotoğraflarını konumla etiketleyerek türün tam olarak nerede yakalandığını belirtebiliyor. Bu, türlerin dağılım örüntülerini inceleyen araştırmacılar için kritik bilgi sağlıyor.
  • Sesli not seçeneği: Balıkçılar ayrıntıları yazabiliyor ya da görüntüye eşlik eden bir ses kaydı bırakabiliyor. Bu seçenek, birçok balıkçının İngilizce yazmakta zorlanabileceği düşünülerek geliştirildi.
  • Kısıtlı erişim: Uygulama şimdilik verilerin halk tarafından indirilmesine izin vermiyor. Amaç, verilerin kötüye kullanılmasını önlemek.

Varghese bu kısıtın nedenini, görsellerin sosyal medya üzerinden para kazanmaya açık olmasıyla açıklıyor:

“Balıkçılarımız içerik üreticisi değil diye fikri mülkiyetlerinin çalınması daha az ciddi bir mesele olmuyor.”

150 bini aşkın görüntü ve büyüyen bir ekip

MARLIN’i şu anda 10 kişilik bir ekip yürütüyor. Ekipte, uygulamaya yüklenen görüntüleri eleyen ve nihai filtrelenmiş görsel veriyi hazırlayan beş balık taksonomisti de yer alıyor. Sesli notların yazıya dökülmesi şimdilik taksonomi ekibinin işi; ancak bu işi yapabilecek bir yapay zekâ aracı geliştirilmekte. Varghese’e göre bir sonraki büyük adım, görsel verilerden deniz türlerinin otomatik tanımlanması.

Varghese, veri tabanında şu an 150 binden fazla görüntü bulunduğunu ve bu sayının her gün belirgin biçimde arttığını söylüyor. CMFRI, şimdiye kadar gelen verilerin analizinde balıkçıların görsel olarak yakalayabildiği zengin bir deniz biyoçeşitliliği ve veri girişlerinde artan bir sıklık gördüğünü bildiriyor.

Koruma projelerine katkı

MARLIN’in Hint denizlerinin ekosistemini anlamaya katkısı koruma çalışmaları açısından da önemli. Örneğin CMFRI, balina köpekbalığı (whale shark) gözlemlerini ve karaya çıkarılma olaylarını görsel olarak belgelemek için Wildlife Trust of India ile iş birliği yapıyor. Varghese ayrıca CMFRI’yi çeşitli uluslararası deniz konferanslarında temsil ederek uygulamayı tanıttı ve MARLIN’in şimdiye kadar topladığı verinin kapsamını gösterdi.

Balıkçılara teşvik planı

Bazı balıkçılar, uygulamanın lansmanından bu yana düzenli katkı sunuyor. Varghese, ekibin ülke genelindeki balıkçılar için bir seminer düzenlemeyi planladığını belirtiyor. Bu etkinlikte, deniz bilgisini zenginleştiren önemli veri ve görsel materyal sağlayanlara sertifika ve ekonomik teşvik verilmesi öngörülüyor.

Öne çıkan noktalar

  1. Veriyi üretenler doğrudan sahada olan balıkçılar; ek ekipman gerektirmeyen akıllı telefon yeterli.
  2. Taksonomistler yüklenen medyayı denetleyerek veri kalitesini güvence altına alıyor.
  3. Sesli not ve yerel dilde kullanım, katılım önündeki dil engelini azaltıyor.
  4. Otomatik tür tanıma ve sesli not yazıya dökme araçları geliştirilme aşamasında.

Haber kaynağı: The Scientist

Editör Yorumu!

MARLIN'in en öğretici yanı teknolojiden çok iş akışı tasarımı: veriyi sahadaki kullanıcıdan alıyor, uzman taksonomistlerle doğruluyor, sonra yapay zekâ modeline hazırlıyor. Deniz, su ürünleri ve çevre izleme alanında çalışan laboratuvarlar ve araştırma grupları için bu sıra önemli bir ders: otomatik tür tanıma modelleri ancak uzman onaylı, konum bilgisi taşıyan ve tutarlı biçimde etiketlenmiş görüntülerle eğitilebilir. Benzer bir vatandaş bilimi çalışması planlayan ekipler, kullanıcının ana dilinde sesli not seçeneği gibi katılım engellerini azaltan çözümleri baştan düşünmeli. Veriye erişimi kısıtlama ve katkı verenleri sertifika ya da maddi teşvikle ödüllendirme planı da fikri mülkiyet ve sürdürülebilir katılım açısından dikkate değer. Konum ve kullanıcı bilgisi içeren bu tür bir veri toplama sistemi Türkiye'de kurulacak olsa, kişisel verilerin işlenmesi 6698 sayılı KVKK kapsamında değerlendirilmek zorunda kalır; bu nedenle veri paylaşım ve saklama kuralları tasarımın ilk aşamasında netleştirilmelidir. Bundan sonra izlenmesi gereken gelişme, MARLIN'in otomatik tür tanıma modülünün doğruluğunun ve veri erişim politikasının nasıl şekilleneceği.

MARLIN (Marine Fishery Machine Learning Routines of Indian Exclusive Economic Zone), Hindistan Tarımsal Araştırma Konseyi'ne bağlı Merkezi Deniz Balıkçılığı Araştırma Enstitüsü (ICAR-CMFRI) tarafından 2024'te geliştirilen bir Android uygulamasıdır. Balıkçıların gördüğü ve yakaladığı deniz canlılarının fotoğraf ve videolarını yükleyerek ulusal bir görsel deniz veri tabanı oluşturmasını sağlar. Uygulamanın arkasındaki isim kıdemli bilim insanı Eldho Varghese'dir.

Uygulama balıklar, denizanaları, alg patlamaları, köpekbalıkları ve vatozlar ile balıkçı tekneleri ve omurgasızlar olmak üzere beş kategoride görüntü topluyor. Fotoğraflar konumla etiketlenebiliyor, ayrıca yazılı ya da sesli not eklenebiliyor. Yüklenen görüntüleri beş balık taksonomisti eleyerek nihai filtrelenmiş görsel veriyi hazırlıyor. Veri tabanında şu an 150 binden fazla görüntü bulunuyor.

Görsellerin sosyal medya üzerinden para kazanmaya açık olması nedeniyle balıkçıların fikri mülkiyetinin çalınması ve verilerin kötüye kullanılması riskini önlemek için indirme şimdilik kapalı. Ekip, ülke genelindeki balıkçılar için bir seminer düzenlemeyi planlıyor. Bu etkinlikte, deniz bilgisini zenginleştiren önemli veri ve görsel materyal sağlayanlara sertifika ve ekonomik teşvik verilmesi öngörülüyor.

Bülten Aboneliği

Sosyal Medyada Paylaşın

LabHaber

Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work

labhaber, laboratuvar, analiz, biyoteknoloji ve test alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller için hazırlanmış bağımsız bir sektörel haber platformudur.