Ambitious Bio’nun Corpus Atlası, İnsan Protein Haritasını %56 Genişletti

19 Ekim 2026
4 dk dk okuma süresi
Ambitious Bio’nun Corpus Atlası, İnsan Protein Haritasını %56 Genişletti

Biyoteknoloji odaklı bir risk sermayesi firmasında teknoloji direktörlüğü (CTO) yapan nörobilimci Elizabeth Hudson, portföy şirketlerini desteklemek için sektör eğilimlerini düzenli olarak analiz ediyordu. Vardığı sonuç netti: veri manzarası hem hacimli hem de yetersizdi. Hudson’a göre belirli hastalıkların hayvan modelleri için devasa veri setleri mevcut, ancak sağlıklı insan bedenini temsil eden veriler hâlâ kıt. Bu eksiklikten yola çıkan Hudson, Ambitious Bio‘yu kurdu ve şirket yakın zamanda Corpus‘u duyurdu: dünyanın en büyük sağlıklı insan protein atlası.

İlaç Sektöründeki Dikey Silolar Sorunu

Hudson, sorunun bir kısmını ilaç sektörünün dikey silolar halinde çalışmasına bağlıyor. Şirketler önleme, tanı ya da tedavi zincirindeki tüm adımlarda uzmanlaşmaya çalışıyor. Hudson bunu bir havayolu benzetmesiyle anlatıyor: Havayolu şirketi uçuş ekibi planlamayı, bilet satışını, uçak bakımını ve reklamı iyi yönetmek zorundadır; ama petrol çıkarmak için kuyu açacak jeologlar işe alamaz. Benzer şekilde biyoteknoloji firmaları da veri edinmeye büyük kaynak harcıyor ve bu, asıl faaliyetlerine odaklanmalarını zorlaştırabiliyor.

Neden Proteomik, Neden Ölüm Sonrası Doku?

Odağın proteomik olması bilinçli bir tercih. Genomik verisi bol olsa da Hudson’a göre sağlıklı bedenin proteomik düzeyde nasıl göründüğü hakkında çok az şey biliniyor. Oysa pek çok ilaç proteinleri hedefliyor ve mevcut ilaç keşfi çabaları, insan vücudunda üretilen yüz binlerce proteinin yalnızca küçük bir kısmına yoğunlaşıyor. Hudson bu alanı “karanlık madde”ye benzetiyor: fırsat var, ancak henüz görülemiyor.

Ekip bu “karanlık proteomu” aydınlatmak için sağlıklı, hastalığı olmayan donörlerin ölüm sonrası (postmortem) doku örneklerine yöneldi. Bu örnekler, yaşayan donörlerden alınan numunelere kıyasla araştırmacıların daha derine inmesine olanak tanıyor. Sağlıklı örneklere odaklanmanın gerekçesini Hudson şöyle özetliyor:

“Hangi hastalığı tedavi ediyor olursanız olun, sağlıklı bedenin neye benzediğini bilmelisiniz; çünkü ilacınızın sağlıklı bedeni yerle bir etmesine izin verilmez.”

Yöntem ve Bulgular

Araştırmacılar dondurulmuş kadavra doku örnekleri elde etti ve her donörden alınan birden fazla dokuyu kütle spektrometrisi (mass spectrometry) ile analiz etti. Ekip ayrıca insan aort dokusu üzerinde de kütle spektrometrisi uygulayarak bir referans proteom oluşturdu. Bu yaklaşım, her doku örneğinde 12.000’e kadar proteinin tanımlanmasını sağladı.

Elde edilen bilgi, alanın en yaygın kullanılan referansı olan Human Protein Atlas‘ı yüzde 56 oranında genişletti. Yani Corpus, her dokuda önceden bilinen her 100 proteine karşılık 56 yeni protein bilgisi sunuyor. Corpus ile Human Protein Atlas’ın karşılaştırıldığı tüm doku türlerinde, Corpus’un atladığı değil, Human Protein Atlas’ın gözden kaçırdığı en az bir potansiyel ilaç hedefinin ekspresyonunu saptadığı belirtiliyor.

  • Örnek kaynağı: Sağlıklı, hastalığı olmayan donörlerden dondurulmuş kadavra dokuları
  • Yöntem: Her donörün birden fazla dokusunda kütle spektrometrisi
  • Kapsam: Doku başına 12.000’e kadar protein
  • Fark: Human Protein Atlas’a göre %56 genişleme; her doku türünde en az bir kaçırılmış potansiyel ilaç hedefi

Referans Manzarasının Genişletilmesi

Ambitious Bio şu an yalnızca proteomik veri üretiyor, ancak veri setlerini büyütmeyi planlıyor. Hudson’a göre proteomik sonuçların her donöre ait RNA dizilemesi, tüm genom dizilemesi, histopatoloji, transkriptomik, vücut sıvıları ve elektronik sağlık kayıtlarıyla eşleştirilmesi, donörün genel sağlık durumuna dair çok daha bütüncül bir tablo sunabilir.

Mevcut veriler yalnızca sağlıklı donörlerden geldiği için bir başlangıç referansı (baseline) işlevi görüyor. Hudson ve ekibi önümüzdeki yıl hasta donörleri de kapsama almayı planlıyor. Böylece sağlıklı protein manzarasının hastalık durumlarından nasıl ayrıştığı görülebilecek. Bu da hastalığa özgü ilaç hedeflerine dair ipuçları verebilir ve ilaç keşfi şirketlerini daha az belirsizlik ve daha düşük finansal riskle ilerleyecekleri yönlere çevirebilir.

“Şu anda tedavi bekleyen insanlar var. İnsanlara daha iyi ürünleri daha hızlı ve onları iflas ettirmeyecek fiyatlarla sunma umudumuz varsa, daha iyi veri toplama tek yoldur.”

Ürün Değil, Altyapı

Hudson, Ambitious Bio’nun ilaç tasarlamayı, geliştirmeyi ya da satmayı planlamadığını vurguluyor. Şirketin vizyonu, keşiflerin üzerine inşa edileceği ham veriyi sunmak. Hudson rolünü şu benzetmeyle tarif ediyor: “Biz, olmadan gökdelenlerin çalışamayacağı ama asla görmediğiniz yeraltı kanalizasyon sistemi gibiyiz.” Corpus ise yapay zekâ araçlarını eğiten ekiplerin insan bedenini daha iyi anlamak için kullanabileceği bir referans sunuyor; bu da daha iyi biyomedikal müdahaleler tasarlanmasına katkı sağlamayı hedefliyor.

Haber kaynağı: The Scientist

Editör Yorumu!

Kütle spektrometrisiyle proteomik çalışan laboratuvarlar için en somut çıkarım, referans veri setinin artık hem daha geniş hem de sağlıklı dokuya dayalı bir karşılaştırma zemini sunması: hedef doğrulama ve biyobelirteç çalışmalarında Human Protein Atlas'ta görünmeyen proteinlerin sonradan ortaya çıkabileceği anlamına geliyor. Doku başına 12.000'e kadar protein tanımlanması, numune hazırlama ve cihaz duyarlılığı açısından da çıta koyuyor; benzer derinliğe ulaşmak isteyen ekiplerin iş akışlarını bu ölçütle kıyaslaması mantıklı. Verinin tek bir şirketin açıklamasına dayandığını, bağımsız doğrulamanın ve hasta donörleri kapsayacak sonraki aşamanın izlenmesi gerektiğini de unutmamak gerekir. Donör verilerinin elektronik sağlık kayıtlarıyla eşleştirilmesi planı, Türkiye'de benzer bir çalışma kurgulayacak ekipler için sağlık verisini özel nitelikli kişisel veri sayan KVKK çerçevesini de gündeme getiriyor.

Corpus, Ambitious Bio'nun yayımladığı, dünyanın en büyük sağlıklı insan protein atlası olarak tanımlanan bir veri kaynağıdır. Sağlıklı, hastalığı olmayan donörlerden alınan dondurulmuş ölüm sonrası dokular elde edildi ve her donörün birden fazla dokusu kütle spektrometrisi ile analiz edildi. Bu yaklaşım her dokuda 12.000'e kadar proteinin tanımlanmasını sağladı.

Şirketin açıklamasına göre Corpus, Human Protein Atlas'ı %56 oranında genişletiyor; yani her dokuda önceden bilinen her 100 proteine karşılık 56 yeni protein bilgisi sunuyor. Karşılaştırılan tüm doku türlerinde Corpus, Human Protein Atlas'ın gözden kaçırdığı en az bir potansiyel ilaç hedefinin ekspresyonunu saptadı. Bu verinin tek bir şirketin açıklamasına dayandığını, bağımsız doğrulamanın izlenmesi gerektiğini unutmamak gerekir.

Ölüm sonrası dokular, yaşayan donörlerden alınan numunelere kıyasla araştırmacıların daha derine inmesine olanak tanıyor. Sağlıklı örnekler ise ilacın sağlıklı bedene zarar vermemesi için gerekli olan başlangıç referansını (baseline) oluşturuyor. Ekip önümüzdeki yıl hasta donörleri de kapsama almayı planlıyor; böylece sağlıklı ve hastalıklı protein manzarası karşılaştırılabilecek. Ayrıca proteomik verilerin RNA dizileme, tüm genom dizileme, histopatoloji ve elektronik sağlık kayıtlarıyla eşleştirilmesi hedefleniyor.

Bülten Aboneliği

Sosyal Medyada Paylaşın

LabHaber

Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work

labhaber, laboratuvar, analiz, biyoteknoloji ve test alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller için hazırlanmış bağımsız bir sektörel haber platformudur.