
Dünyanın en çok kullanılan biyomedikal veri kaynaklarından biri olan UK Biobank, yaklaşık yedi ay süren kesintinin ardından araştırmacıların projelerine kısa süre içinde dönebileceğini duyurdu. Karar, platformun güvenliğine duyulan güveni sarsan büyük bir veri ihlalinin ardından geldi.
Nisan ayında UK Biobank, 500 bin katılımcıya ait tıbbi verinin Çin merkezli e-ticaret sitesi Alibaba’da satışa çıkarıldığının ortaya çıkması üzerine platforma erişimi kapattı. Verilerin, adı açıklanmayan üç akademik kurum tarafından paylaşılmış olduğu belirlendi. Oxford Üniversitesi’nde epidemiyolog olan ve UK Biobank’ın icra kurulu başkanı ve baş araştırmacısı olarak görev yapan Rory Collins, o dönemde verilerin listelenmesinden sorumlu kurum ve kişilerin kaynağa erişiminin askıya alındığını açıklamıştı.
Collins, 22 Ekim’de yaptığı paylaşımda erişimin geri verilmesine yönelik son adımları anlattı. Buna göre bağımsız bir siber güvenlik şirketi, araştırmacıların biyobankın katılımcı verilerine eriştiği UK Biobank Araştırma Analiz Platformu’nun (Research Analysis Platform) güvenli olduğunu doğruladı. Ancak kurum hâlâ Birleşik Krallık hükümetinin ve ulusal sağlık verisi sorumlularının onayını bekliyor.
“Bu onayı alır almaz, araştırmacıların platforma aşamalı olarak yeniden dahil edilmesini yönetmek için her projenin yürütücüsüyle yeniden iletişime geçeceğiz.”
Takvim şu şekilde ilerleyecek:
UK Biobank, araştırmacılardan ve kurumlardan tamamlanmış projelerle ilgili tüm anonimleştirilmiş katılımcı verilerini silmelerini istedi. Kurum, bazı kod depolarında bu verilerin hâlâ bulunduğunu da belirtti ve veriyi paylaşan araştırmacılara yaptırım uygulayacağı uyarısında bulundu.
Ayrı bir duyuruda ise kullanıcıların GitHub, GitLab veya Bitbucket gibi kod depolarıyla UK Biobank verisini kullanmaya dair kısa ve zorunlu bir eğitimi tamamlaması şartı getirildi. Bu adım, ihlalin teknik altyapıdan çok veri paylaşım alışkanlıklarından kaynaklanabileceğini düşündürüyor.
Platformun kapalı kalması, çok sayıda ekibin çalışmasını durdurdu. 66 ülkede 22 binden fazla araştırmacı UK Biobank verisini kullanıyor. Kaynak şu veri setlerini barındırıyor:
Kuyruk Mary Üniversitesi’nde moleküler genomik uzmanı olan Patricia Munroe, Research Professional News’e yaptığı açıklamada durumu şöyle özetledi:
“UK Biobank bizim için çok önemli bir kaynak. Yeniden çalışmaya başlayabilmek heyecan verici olacak; çünkü projelerimizin birçoğu beklemede ve bu arada diğer uluslararası biyobankalarla çalışmalar yürütüyoruz.”
Munroe’nun sözleri, kesintinin etkisini gösteriyor: araştırma ekipleri çalışmalarını tamamen durdurmak yerine alternatif uluslararası biyobankalara yöneldi.
Olay, büyük ölçekli biyomedikal veri altyapılarında en zayıf halkanın her zaman platformun kendisi olmadığını gösteriyor. Veriler, erişim yetkisi verilmiş kurumlar aracılığıyla platform dışına taşınmış durumda. UK Biobank’ın yanıtı da buna paralel: platformun bağımsız doğrulaması, çıktı denetiminin sıkılaştırılması, kod depolarına yönelik zorunlu eğitim ve ihlale karışanlara yaptırım bir arada uygulanıyor. Aşamalı yeniden açılış ve 2027’ye uzanan takvim, kurumun hızdan çok güveni yeniden inşa etmeyi önceliklendirdiğini gösteriyor.
Haber kaynağı: The Scientist
Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work