FDA, Mitapivatın Orak Hücre Hastalığı Kararını Şubat 2027ye Erteledi

2 Kasım 2026
4 dk dk okuma süresi
FDA, Mitapivatın Orak Hücre Hastalığı Kararını Şubat 2027ye Erteledi

ABD İlaç ve Gıda İdaresi (FDA), Agios Pharmaceuticals’ın mitapivat için orak hücre hastalığında (sickle cell disease, SCD) ek endikasyon talep eden tamamlayıcı yeni ilaç başvurusuna (sNDA) ilişkin kararı erteledi. Reçeteli İlaç Kullanıcı Ücreti Yasası (PDUFA) kapsamındaki hedef eylem tarihi 1 Kasım 2026’dan 1 Şubat 2027’ye kaydırıldı. Şirket durumu yaptığı açıklamayla duyurdu.

Ertelemenin gerekçesi: REMS sorusu

Üç aylık uzatma, FDA’nın başvuruda yapılan büyük bir değişiklik (major amendment) olarak değerlendirdiği bir gönderimden kaynaklandı. Kurumun talebi üzerine Agios, mitapivatın SCD’de bir Risk Değerlendirme ve Azaltma Stratejisi (Risk Evaluation and Mitigation Strategy, REMS) gerektirip gerektirmediğini anlamaya yarayacak ek bilgi sundu.

Agios, 19 Ekim’de FDA’ya yanıt verdi. Gönderilen paket, Faz II/III RISE UP çalışmasının (NCT05031780) devam eden açık etiketli uzatma dönemlerinden 9 Ekim’e kadar toplanmış yaklaşık dokuz aylık güncel güvenlilik verisini içeriyor. Şirkete göre yeni veriler, SCD’li mitapivat hastalarında hepatoselüler hasar (hepatocellular injury, HCI) vakası bulunmadığını göstermeyi sürdürdü. Şirket risk-fayda profilinin değişmediğini belirtti.

RISE UP verileri ne diyor?

24 Ekim’de The Lancet’te yayımlanan sonuçlar tablonun iki yüzünü gösteriyor:

  • Hemoglobin yanıtı: Mitapivat grubundaki 138 hastanın 56’sında (%41), plasebo grubundaki 69 hastanın yalnızca 2’sinde (%3) görüldü (çift yönlü p<0,0001).
  • Orak hücre ağrı krizi: Yıllıklandırılmış oran mitapivatta 2,6, plasebo grubunda 3,1 oldu; fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (çift yönlü p=0,1213).
  • Ciddi advers olaylar: Mitapivat grubunda 28 hastada (%20), plasebo grubunda 20 hastada (%29) bildirildi. Mitapivat kolundaki bir olay tedaviyle ilişkili bulundu.

Araştırmacılar, oral piruvat kinaz aktivatörü (pyruvate kinase activator) mitapivatın SCD’li kişiler için etkili ve kullanışlı, hastalığın seyrini değiştirebilen bir tedavi olma potansiyeli taşıdığı sonucuna vardı.

Piyasanın tepkisi

Haber, yatırımcıların sert satışına yol açtı. Agios hisseleri Cuma günü 37,23 dolardan 30,55 dolara gerileyerek yaklaşık %18 değer kaybetti.

J.P. Morgan’dan biyoteknoloji hisse araştırması kıdemli analisti Tessa T. Romero, yatırımcıların SCD’de olası bir REMS’e ve FDA’nın bu hasta grubunda güvenliliği nasıl değerlendirdiğine odaklandığını yazdı. Romero’ya göre piyasa gelişmeyi FDA’nın genel olarak daha temkinli bir duruşu olarak algılıyor. Ertelemenin piyasayı şaşırttığını da ekledi. Yatırımcıların endişesi, ertelemenin mitapivatın Novo Nordisk’in SCD adayı etavopivat karşısındaki ilk piyasaya çıkma avantajını daraltması. Novo, etavopivat için ilk düzenleyici başvuruyu bu yılın dördüncü çeyreğinde yapacağını yatırımcılara bildirmişti.

Leerink Partners’tan Andrew Berens ise farklı bir ton tuttu. Olası bir REMS durumunda bile yönetimin ek gecikme beklemediğini ve lansmana hazır olduğunu aktardı. Berens’e göre uzatma ticari lansmanı yaklaşık üç ay geciktirebilir, ancak yönetim ticari fırsatın değiştiğini düşünmüyor. Berens, nisan ayında mitapivatın SCD’de piyasaya ulaşma olasılığını %60, ABD’deki zirve satışları ise yaklaşık 550 milyon dolar olarak öngörmüştü.

“Agios ilginç bir dönemden geçiyor; talasemide Aqvesme lansmanı sürüyor. Ancak kısa vadede hisse için anlamlı bir yükseliş görmekte zorlanıyoruz.” — Tessa T. Romero, J.P. Morgan

Mevcut ürünler ve ticari tablo

Agios, mitapivatı ocak ayından bu yana talasemi tedavisinde Aqvesme® adıyla pazarlıyor. Molekül hemolitik anemi için ise Pyrukynd® adıyla satılıyor. İki ürünün yılın ilk yarısındaki toplam net ürün geliri 65,491 milyon dolar oldu. Bu rakam, 2025’in ocak-haziran döneminde elde edilen 21,181 milyon doların %209 üzerinde. Şirket üçüncü çeyrek sonuçlarını Perşembe günü açıklayacak.

Hızlandırılmış onay yolu ve doğrulayıcı çalışma

Agios’un sNDA’sı FDA’nın hızlandırılmış onay (accelerated approval) yolu altında sunuldu ve öncelikli inceleme (Priority Review) aldı. Bu yol, doğrulayıcı bir klinik çalışma gerektiriyor. Agios bu şartı, temmuz ayında ilk hastasına doz verilen Faz III REIGNITE çalışmasıyla (NCT07656415) karşılıyor. Çalışma, mitapivatın 12 yaş ve üzeri SCD hastalarında transfüzyon yükünü azaltmadaki klinik faydasını göstermeyi amaçlıyor.

Agios, FDA ile etiketleme görüşmelerini, olası bir REMS’in unsurları dahil sürdüreceğini bildirdi. CEO Brian Goff, RISE UP programının kapsamlı verilerine ve FDA talebine yanıt olarak sunulan ek verilere dayanarak mitapivatın SCD’li kişilerin bakımını dönüştürme potansiyeline güçlü bir inançları olduğunu söyledi. Goff ayrıca şirketin hematologlarla, orak hücre merkezleriyle ve hastalarla yıllar içinde kurduğu ilişkilere dayanan ticari altyapısıyla lansmana hazır olduğunu vurguladı.

Önümüzdeki dönemde izlenecekler

  • FDA’nın 1 Şubat 2027’deki kararı ve onay gelirse etiketin kapsamı.
  • Olası bir REMS’in içeriği ve getireceği izleme yükümlülükleri.
  • Agios’un perşembe günkü üçüncü çeyrek raporunda Aqvesme lansmanına ve SCD planına dair vereceği ipuçları.
  • Novo Nordisk’in etavopivat için dördüncü çeyrekte yapmayı planladığı ilk düzenleyici başvuru.

Çalışma: The Lancet · Haber kaynağı: GEN

Editör Yorumu!

Hemoglobin yanıtında %41'e karşı %3'lük belirgin fark varken ağrı krizi oranında anlamlı fark çıkmaması (2,6'ya karşı 3,1; p=0,1213), SCD'de yanıt değerlendirmesinde laboratuvar belirteçlerinin klinik sonlanım noktalarından ayrışabileceğini gösteriyor. Hemoglobin ölçümü bu hastalıkta tedavi yanıtının merkezine oturdukça hematoloji laboratuvarlarının standardize ve izlenebilir hemoglobin sonuçları üretmesi önem kazanacak. FDA'nın hepatoselüler hasar riskine bakarak REMS sorusunu gündeme getirmesi ise karaciğer güvenliliğinin izlenmesinin bu moleküler sınıf için kritik olduğunu düşündürüyor. Olası bir REMS'in ayrıntıları netleşirse düzenli karaciğer testi gibi izleme gereksinimleri laboratuvar iş yükünü etkileyebilir; bunu kesin sayamayız, ancak etiket görüşmelerinin sonucunu izlemek gerekir. Türkiye'de ilaçların ruhsatlandırılması TİTCK'nın yetkisinde. Bu nedenle FDA'nın nihai kararı ve etiketi, ilerideki olası bir değerlendirme için referans niteliğinde olacak.

FDA, Agios'un başvurusundaki bir gönderimi 'büyük değişiklik' olarak değerlendirdi. Kurumun talebi üzerine Agios, mitapivatın SCD'de bir REMS gerektirip gerektirmediğini anlamaya yönelik ek güvenlilik verisi sundu. Bu nedenle PDUFA hedef tarihi 1 Kasım 2026'dan 1 Şubat 2027'ye kaydırıldı.

Hemoglobin yanıtı mitapivat grubunda 138 hastanın 56'sında (%41), plasebo grubunda 69 hastanın 2'sinde (%3) görüldü (p<0,0001). Yıllıklandırılmış ağrı krizi oranı mitapivatta 2,6, plasebo grubunda 3,1 oldu ve fark anlamlı değildi (p=0,1213). Ciddi advers olaylar mitapivat grubunda %20, plasebo grubunda %29 oranında bildirildi.

REMS (Risk Değerlendirme ve Azaltma Stratejisi), FDA'nın bazı ilaçlar için güvenlik risklerini yönetmek amacıyla isteyebildiği bir programdır. Mitapivatta FDA, SCD için böyle bir stratejinin gerekip gerekmediğini değerlendiriyor. Agios, yeni verilerde hepatoselüler hasar vakası görülmediğini ve risk-fayda profilinin değişmediğini belirtiyor. Olası bir REMS'in içeriği henüz netleşmedi.

Bülten Aboneliği

Sosyal Medyada Paylaşın

LabHaber

Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work

labhaber, laboratuvar, analiz, biyoteknoloji ve test alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller için hazırlanmış bağımsız bir sektörel haber platformudur.