
Bir telefon uygulamasıyla yemek, elektronik eşya ve hatta ilaç sipariş etmek artık sıradan. Ancak vücudumuza dair en kritik bilgiler hâlâ günler süren laboratuvar bekleyişlerinin arkasında duruyor. ABD merkezli eGlint, Inc. bu boşluğu kapatmak için yola çıktı ve 14 Ekim’de düzenlenen BioTools Innovator programı Capstone Event finalinde, üç rakibini geride bırakarak 250.000 dolarlık birincilik ödülünü kazandı.
eGlint’in CEO’su ve translasyonel bilim insanı Robert Georgantas, e-ticaret devlerinin eczane hizmeti sunduğunu ancak evlere gönderilebilecek bir tanı platformunun bulunmadığını vurguluyor. Şirketin kökeni yaklaşık on yıl öncesine, Scripps Research’te akademisyen Floyd Romesberg ile doktora öğrencisi Denis Malyshev’in kurduğu girişime uzanıyor. İkili bu şirketi sattıktan sonra 2021’de eGlint’i ayrı bir yapı olarak kurdu.
Başlangıçtaki hedef çarpıcıydı: Parmak ucundan alınan beş damla kanın, cep telefonuna bağlanan bir cihazda analiz edilmesi. Ancak ekip hızla bir engele takıldı. Piyasada hızlı, basit ve ucuz olmasının yanında ELISA’nın hassasiyet ve özgüllüğünü koruyan bir çoklu proteomik (multiplex proteomics) yöntemi yoktu. eGlint de önce bu sorunu çözmeye karar verdi.
Sistemin merkezinde aptamerler var. Bunlar, belirli biyobelirteç proteinlerine bağlanacak şekilde tasarlanmış kısa, tek zincirli nükleotit dizileri. Araştırmacılar aptamerlerin iki ucuna kimyasal olarak birer etiket ekliyor: sinyal yayan bir floresan boya (fluorophore) ve sinyali bastıran bir söndürücü (quencher).
Aptamer doğal katlanmış halindeyken iki uç birbirine yapışık duruyor ve sinyal oluşmuyor. Sistem ısıtıldığında bağ kopuyor ve floresan ışık veriyor. Hedef biyobelirteç ortamda varsa aptamer ona bağlanarak daha kararlı bir yapı oluşturuyor ve bu yapıyı çözmek için daha fazla ısı enerjisi gerekiyor. Yani sinyalin hangi sıcaklıkta ortaya çıktığı, hastalık biyobelirtecinin varlığını ya da yokluğunu ele veriyor. Georgantas bu sadeliği, 18 yaşında ilk PCR cihazını gördüğünde hissettiği hayranlığa benzetiyor.
Hassasiyet sağlandıktan sonra sıra hıza geldi. Geleneksel ELISA’da biyosensörler bir plakaya sabitlenir. eGlint ekibi ise sensörleri çözelti içindeki boncuklara taşıdı. Bu yaklaşım akışkan dinamiğini iyileştiriyor, karışımı hızlandırıyor ve doğru bir okuma için gereken inkübasyon süresini belirgin biçimde kısaltıyor. Ortaya çıkan kitler, laboratuvarlarda zaten bulunan gerçek zamanlı PCR (real-time PCR) cihazlarıyla kullanılabiliyor. Bu da yeni bir cihaz yatırımı ihtiyacını ortadan kaldırıyor.
Şirket aptamer tabanlı kitini bugün için bazı biyofarmasötik firmalarına sunmuş durumda. Kullanım alanları şöyle özetlenebilir:
“Proteomiği 20 yıldır aynı şekilde yapıyoruz; ister ELISA gibi eski bir teknik olsun ister kütle spektrometresi. Bütün bunları çok daha kolay, ucuz ve hızlı hale getirecek bir şeyin zamanı geldi.” — Robert Georgantas
Georgantas, proteomiğin tıpkı boncuk tabanlı dizilemenin genomik alanında yarattığı dönüşüm gibi bir eşiğe yaklaştığını düşünüyor. Hedefleri, proteomiği dizileme ve PCR kadar erişilebilir kılan bir dalganın parçası olmak.
Ödül parası, şirketin ilk ürününün çıkışını hızlandıracak. Bu ürün, hücre terapileri, antikorlar ve benzeri biyolojik ilaçlar üreten kuruluşlara yönelik bir süreç izleme paneli (process-monitoring panel). Georgantas lansmanı 2027’nin ilk çeyreğinin başına çekmeyi planladıklarını söylüyor. Evde kullanılacak telefon tabanlı sistem ise henüz geliştirme aşamasında. ProteoCare adlı cihazın tüketilebilir kartuşunun 2023 tarihli erken prototipi, madeni para boyutuyla kıyaslanacak kadar küçük.
Georgantas, programın sunduğu mentorluk ve uzmanlık erişiminin şirket için “dönüştürücü” olduğunu belirtiyor. Finaldeki diğer şirketlerin de çok iyi işler yaptığını ekleyerek seyircinin eGlint’i seçmesine duyduğu minneti dile getiriyor.
eGlint’in yaklaşımı, mevcut altyapıyı kullanan bir proteomik yöntemin pazara girişte büyük avantaj taşıdığını gösteriyor. Mevcut PCR cihazlarıyla çalışan, ELISA kadar hassas ve dakikalar içinde sonuç veren bir kit, hem ilaç geliştirme süreçlerinde hem de biyoüretim kalite kontrolünde zaman ve maliyet dengesini değiştirebilir. Bu teknolojinin evde teşhise ulaşıp ulaşamayacağını ise önümüzdeki yıllarda klinik doğrulama ve düzenleyici onay süreçleri belirleyecek.
Haber kaynağı: The Scientist
Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work