ABD Araştırma Dürüstlüğü Ofisi’nde (ORI) Alarm: 2025 Denetimleri Neredeyse Durdu

Amerika Birleşik Devletleri’nde kamu fonlarıyla desteklenen biyomedikal araştırmaların etik bekçisi konumundaki Araştırma Dürüstlüğü Ofisi (Office of Research Integrity – ORI), 2025 yılında sessizliğe gömüldü. Yılın bitimine sayılı günler kala kurum, yalnızca iki bilimsel suistimal (misconduct) bulgusu yayınlayarak, kayıtların tutulduğu 2006 yılından bu yana en düşük seviyeyi gördü. Yıllık ortalama 10 civarında vaka raporlayan kurumun bu ani düşüşü, bilimsel denetim mekanizmalarının işleyişine dair ciddi soru işaretlerini de beraberinde getiriyor.

Milyarlarca Dolarlık Fonun Denetimi Tehlikede mi?

Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı’na (HHS) bağlı olarak faaliyet gösteren ORI, Ulusal Sağlık Enstitüleri (NIH) ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) gibi dev kurumların araştırma bütünlüğünü denetlemekle yükümlü. Bilim insanlarından oluşan uzman müfettiş kadrosu, kurumsal soruşturmaları inceleyerek olası araştırma suistimallerini (fabrikasyon, falsifikasyon, intihal) tespit etmek için çalışıyor. Kurumun portföyünde, toplam değeri on milyarlarca doları bulan kamu kaynaklı biyomedikal araştırmalar yer alıyor.

Ancak 2025 yılı verileri, bu devasa mekanizmanın dişlilerinde kum olduğunu gösteriyor. Konuyla ilgili soruları yanıtlayan bir HHS sözcüsü, devam eden davalar veya beklenen bulgular hakkında yorum yapamayacaklarını belirterek şu ifadeleri kullandı:

“ORI’nin Araştırma Gözetim Bölümü, gözetim sorumluluklarını yerine getirmeye devam etmektedir. Personelimiz, araştırma suistimali iddialarına yanıt vermede verimliliği ve etkinliği artırmak için süreç iyileştirmeleri üzerinde aktif olarak çalışmaktadır.”

Personel Kesintileri ve ‘Kaybolan’ Şeffaflık

Bu düşüşün arkasında yatan nedenler incelendiğinde, idari ve politik çalkantıların etkisi göze çarpıyor. Trump yönetiminin başlangıcında yaşanan bütçe ve kadro türbülansı, ORI’yi de derinden etkiledi. Yılın başlarında yapılan genel kesintiler sonucunda binlerce federal çalışan işini kaybederken, ORI kadroları da bu durumdan nasibini aldı.

Daha da dikkat çekici olan, kurumun şeffaflık politikalarındaki ani değişim oldu. Mart 2025’te web sitesinde iki düzine çalışanın listelendiği personel sayfası, ilerleyen aylarda tamamen yayından kaldırıldı. HHS sözcüsü, sayfanın neden çevrimdışı olduğu sorusuna, “ORI web sitesi, federal ofislerdeki uygulamalarla uyumlu olarak liderlik bilgilerini içermektedir” şeklinde kaçamak bir yanıt verdi. Bu durum, kurum içindeki insan kaynağı erozyonunun boyutlarının gizlenmeye çalışıldığı şüphelerini artırdı.

Liderlik İstikrarsızlığı ve Tarihsel Düşüş

ORI’nin yaşadığı sorunlar sadece 2025 yılına özgü değil; kurum uzun süredir yönetimsel istikrarsızlıkla mücadele ediyor. Son 20 yılda beş farklı direktörün görev yaptığı ofiste, kalıcı liderlik atamaları arasında uzun boşluklar yaşandı. Mevcut direktör Sheila Garrity, Mart 2023’ten beri bu görevi sürdürüyor ancak kurumun çıktılarındaki düşüş engellenebilmiş değil.

İstatistikler incelendiğinde, benzer bir düşüşün en son COVID-19 pandemisi ve personel sorunları nedeniyle 2021 yılında yaşandığı (3 vaka) görülüyor. 2016 yılında ise sadece 7 vaka yayınlanmıştı. Dönemin direktörü Kathy Partin, yayınlanan rapor sayısının tek başarı kriteri olmadığını savunarak şöyle demişti:

“Araştırma suistimali bulgularının Federal Kayıt’ta yayınlanması işimizin çok önemli bir parçası olsa da, tek çabamız bu değildir. Çıktılarımız; aldığımız iddiaların sayısı, bunların araştırma suistimalini içerip içermediği ve vakaların basit veya karmaşık olması gibi bir dizi faktörden etkilenmektedir.”

Sektör İçin Ne Anlama Geliyor?

Bilimsel araştırmaların güvenilirliği, sadece akademik bir mesele değil, aynı zamanda halk sağlığı ve kamu kaynaklarının doğru kullanımı ile doğrudan ilgilidir. ORI gibi üst düzey bir denetim kurumunun işlevsizleşmesi veya yavaşlaması, aşağıdaki riskleri beraberinde getirebilir:

• Hatalı veya sahte verilerle üretilen çalışmaların literatürde daha uzun süre kalması.
• Kamu fonlarının verimsiz projelere aktarılması.
• Bilimsel kurumlara olan toplumsal güvenin zedelenmesi.
• Dürüst araştırmacıların rekabet dezavantajı yaşaması.

2025 yılı, ABD bilim bürokrasisi için “kayıp bir yıl” olarak kayıtlara geçebilir. ORI’nin bu sessizliğinin geçici bir idari aksaklık mı, yoksa bilimsel denetim mekanizmalarında kalıcı bir politika değişikliği mi olduğunu önümüzdeki günler gösterecek.