NIOSH Krizinden Geri Dönüş: ABD İş Sağlığı Araştırmalarında Dokuz Aylık Kayıp Telafi Edilebilecek mi?

ABD’nin işçi sağlığı ve güvenliği konusundaki tek yetkili kurumu olan Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü (NIOSH), 2025 yılında uygulanan kapsamlı bir “Kuvvet Azaltımı” (Reduction-in-Force / RIF) politikasının ardından, 13 Ocak 2026 itibarıyla personeline kapılarını yeniden açtı. Dokuz aylık bir belirsizlik ve zorunlu uzaklaştırma sürecinin ardından alınan bu geri dönüş kararı, bilim camiasında bir zafer olarak kutlansa da, laboratuvarların mevcut durumu ve insan kaynağındaki kayıplar, toparlanmanın uzun süreceğini gösteriyor.

Siyasi Kararların Gölgesinde Bilimsel Süreklilik

HHS (Sağlık ve İnsan Hizmetleri Departmanı) Basın Sekreteri Emily Hilliard, Trump yönetiminin NIOSH aracılığıyla kömür madencilerini ve itfaiyecileri destekleme taahhüdünü yineleyerek, ulusal halk sağlığı fonksiyonlarının yeniden etkinleştirildiğini duyurdu. Ancak, sahada durum resmi açıklamalardan çok daha karmaşık. Görevine iade edilen ve isminin açıklanmasını istemeyen kıdemli bir NIOSH bilim insanı, yaşananları şu sözlerle özetledi:

“Herkesin görevine iade edilmesinden dolayı heyecanlıyım ancak günlük işleyişin nasıl olacağı konusunda büyük bir korku içindeyim. Bilinmezliklerle dolu bir süreç bizi bekliyor. İşten çıkarmaların yarattığı stres ve belirsizlik nedeniyle birçok iş arkadaşımız geri dönmemeyi seçti. Hem geri dönüşün heyecanını hem de kaybettiğimiz ekibin yasını aynı anda yaşıyoruz.”

Ani Durdurma Kararı ve Laboratuvarlardaki Kaos

1 Nisan 2025 sabahı, yüzlerce NIOSH çalışanı, hizmetlerine artık ihtiyaç duyulmadığını ve ofislerini derhal boşaltmaları gerektiğini bildiren bir e-posta ile güne başlamıştı. Bu karar, devam eden kritik deneylerin, uzun vadeli toksikoloji çalışmalarının ve epidemiyolojik izleme programlarının aniden durdurulmasına neden oldu.

Sağlık Etkileri Laboratuvarı Bölümü’nden bir araştırmacı, o günü “tam bir kaos” olarak nitelendiriyor. Özellikle bağışıklık tepkilerini inceleyen ve aylar sürecek yeni bir deney serisine başlamak üzere olan ekipler için bu karar, yılların emeğinin çöpe atılması anlamına geliyordu. Araştırmaların yarıda kesilmesi, bilimsel metodoloji açısından sadece bir zaman kaybı değil, aynı zamanda veri bütünlüğünün de bozulması demekti.

Yasal Mücadele ve İdari İzin Süreci

Sendikaların ve iş sağlığı savunucularının Mayıs ayında açtığı davalar, sürecin hukuki boyutunu başlattı. Bu davalar sonucunda araştırmacılar işten atılmak yerine “idari izinli” sayıldı. Ancak bu durum, onları işten korusa da, bilimsel üretim yapmalarını engelledi. Geri dönen bir araştırmacı, “Bireysel kariyerimin bir Yüksek Mahkeme kararına bağlı olması, bir bilim insanı için gerçekten vahşi bir deneyimdi” diyerek sürecin psikolojik yüküne dikkat çekti.

Altyapı Sorunları ve İnsan Kaynağı Erozyonu

NIOSH’un eski çalışanlarından ve Madenci Sağlığı Programı yöneticisi Gerald Poplin, kurumun orijinal personelinin en az yüzde 20’sini kaybettiğini belirtiyor. Poplin gibi birçok deneyimli isim, süreçteki belirsizlik nedeniyle özel sektöre geçti veya emekli oldu. Geri dönüş kararının ardından laboratuvarlarda karşılaşılan teknik zorluklar ise şunlar:

• Hayvan Tesislerinin Kapatılması: RIF kapsamında deney hayvanı tesislerinin devre dışı bırakılması, in-vivo çalışmalar yürüten ekipleri hücresel sistemlere yönelmek zorunda bıraktı. Tesislerin ne zaman açılacağı belirsizliğini koruyor.
• Ekipman ve Sertifikasyon Sorunları: Hassas laboratuvar cihazlarının kalibrasyonları bozuldu, reaktif stokları tükendi ve personelin güvenlik sertifikaları güncelliğini yitirdi.
• Endüstriyel İnovasyon Açığı: Kurumun kapalı olduğu bir yıl boyunca endüstrinin geliştirdiği yeni kişisel koruyucu donanımlar (KKD) ve teknolojiler birikti. NIOSH şimdi bu ürünlerin güvenlik testleri için ciddi bir iş yüküyle karşı karşıya.

Geleceğe Bakış: Temkinli İyimserlik

Colorado Üniversitesi’nden halk sağlığı araştırmacısı Olivia Zarella, geri dönüş kararını “inanılmaz bir rahatlama” olarak karşılasa da, hasarın onarılmasının zaman alacağını vurguluyor. Zarella, “Bu bir zafer ama zihinsel yük devam ediyor. Bir sonraki kesintinin ne zaman olacağı endişesi hâlâ var” diyor.

Tüm zorluklara rağmen, geri dönen bilim insanları işçi sağlığı ve güvenliği araştırmalarının önemine dair inançlarını koruyor. Ancak bu süreç, bilimin siyasi kararlardan bağımsız işlemesi gerekliliğini ve araştırma kurumlarının kurumsal hafızasının ne kadar kırılgan olabileceğini bir kez daha gözler önüne serdi.