Zolgensma Alan Çocuklarda Dokuz Tümör Vakası Bildirildi

Novartis, spinal musküler atrofi (SMA) tedavisinde kullanılan gen terapisi Zolgensma (onasemnogene abeparvovec-xioi) ile tedavi edilen çocuklarda dokuz tümör bildirimi aldığını doğruladı. Bu bildirimlerin yedisi ilk kez kamuoyuna açıklanıyor. Şirketin GEN’e ve diğer haber kuruluşlarına ilettiği açıklamaya göre iki vakada vektörün hastaların DNA’sına entegre olduğuna dair kanıt bulunuyor. Her iki hasta da tedavi gördü ve izlenmeye devam ediyor.

Novartis’in açıklaması neleri içeriyor?

Şirket, her vakada sağlık otoritelerini zamanında ve uygun biçimde bilgilendirdiğini, sonraki adımlar için otoritelerle çalışmayı sürdüreceğini belirtti. Novartis’e göre Zolgensma bugüne kadar klinik çalışmalarda, yönetilen erişim programlarında ve ticari kullanımda dünya genelinde 6.000’den fazla hastada uygulandı. Şirket, vektör entegrasyonuna bağlı tümör riskinin ürünün reçeteleme bilgisinde (prescribing information) zaten yer aldığını da vurguladı.

Zolgensma nedir, nasıl çalışır?

Zolgensma, iki yaşın altındaki ve SMN1 (survival motor neuron 1) geninde bialelik mutasyon taşıyan SMA’lı çocuklar için endikedir. Terapi, eksik ya da işlevsiz SMN1 geninin yerine çalışan bir kopyayı hücrelere taşır. Taşıyıcı sistem, çoğalamayan rekombinant bir adeno ilişkili virüs serotip 9 (AAV9) vektörüdür. Ürün etiketine göre vektör DNA’sı büyük oranda episomal formda, yani konak genomuna eklenmeden kalır.

Etiketteki entegrasyon uyarısı

Etikette “AAV Vector Integration and Risk of Tumorigenicity” başlıklı bir bölüm var. Rekombinant AAV vektör DNA’sının insan DNA’sına rastgele entegrasyonu hem Zolgensma için hem de diğer AAV gen terapilerine ilişkin yayınlarda bildirilmiş durumda. Etiket bu konuda şunları söylüyor:

Bireysel entegrasyon olaylarının klinik önemi bilinmiyor; ancak bu olayların tümör oluşturma riskine katkıda bulunabileceği kabul ediliyor. Onay sonrası dönemde Zolgensma alan hastalarda tümör vakaları bildirildi.

Aynı bölüm, genoma entegrasyona bağlı tümör oluşumunun “teorik bir risk” olduğunu da belirtiyor. Etiket, hekimleri Zolgensma sonrası tümör gelişen vakaları Novartis’e bildirmeye çağırıyor.

Hasta örgütlerinden şeffaflık talebi

Novartis’in açıklaması, Muscular Dystrophy Association’ın (MDA) perşembe günü yaptığı açıklamanın ardından geldi. MDA, raporların farkında olduğunu, ailelerin özellikle tedavi kararı vermiş olanlar için soru ve endişeler doğurduğunu kabul etti. Dernek, ailelerin şeffaf, zamanında ve bilime dayalı bilgiyi hak ettiğini söyledi. MDA ayrıca klinik ve araştırma uzmanlarıyla mevcut bilimsel ve güvenlik verilerini incelediğini, Novartis ile de temasa geçtiğini duyurdu.

Avrupa’daki SMA hasta örgütlerinin çatı kuruluşu SMA Europe ise tümör vakalarından “gizli kanallar” aracılığıyla haberdar olduğunu açıkladı. Kuruluş, Novartis’e SMA topluluğunun artık zamanında kamuya açık iletişime ihtiyaç duyduğunu ilettiğini belirtti. Şirketten şu sorulara yanıt istediğini de ekledi:

  • Şu an neyin bilindiği ve neyin belirsiz kaldığı
  • Daha önce tedavi almış kişiler için bunun ne anlama gelebileceği
  • Ek izlem ya da başka bir eylemin önerilip önerilmediği

Her iki kuruluşun açıklaması, bir hospis papazının LinkedIn’de paylaştığı bir gönderinin ardından geldi. Gönderide, özel bir Facebook grubunda SMA’lı bir çocuğun ebeveyninin yazdığı mesaj aktarılıyordu. Ebeveyn, nörologunun kendisine Novartis’in bazı tümör vakalarına ilişkin bilgiyi tuttuğunu ve verileri “kademeli bir yayılım” (tiered rollout) ile açıklamayı tercih ettiğini söylediğini yazmıştı. Bu iddia bağımsız olarak doğrulanmış değil. Şirket de yaptığı açıklamada bu konuya değinmedi.

Ticari boyut

Novartis’in Zolgensma Grubu, yani intravenöz Zolgensma ile geçen yıl onaylanan intratekal formülasyon Itvisma (onasemnogene abeparvovec-brve), yılın ilk üç çeyreğinde 1,071 milyar dolar net satış üretti. Bu rakam geçen yılın aynı dönemindeki 925 milyon dolara göre %16 artışa karşılık geliyor. Üçüncü çeyrek satışları 404 milyon dolar oldu ve önceki yılın aynı çeyreğindeki 301 milyon dolara göre %34 arttı. Grup, geçen yılı 1,232 milyar dolarla kapattı. Bir önceki yılın satışı 1,214 milyar dolardı. Zolgensma, Novartis’in en büyük 20 markası arasında yer alıyor.

Piyasa tepkisi sınırlı kaldı. Novartis hisseleri SIX Swiss Exchange’de perşembe günü %0,1 düşüşle 134,12 İsviçre frangına (163,25 dolar) geriledi. New York Borsası’nda işlem gören ADR’ler ise %1,85 düşüşle 161,93 dolara indi.

Zolgensma’nın geçmiş güvenlik sorunları

Dokuz tümör bildirimi, Zolgensma’ya bağlanan ilk güvenlik sorunu değil:

  • 2022: Novartis, iki hastanın tedaviden sonra akut karaciğer yetmezliğinden öldüğünü doğruladı. Her iki olay da infüzyondan yaklaşık beş ila altı hafta sonra, kortikosteroid azaltımının başlamasından yaklaşık 1-10 gün sonra yaşandı. Şirket etiketi, ölümcül akut karaciğer yetmezliğinin bildirildiğini belirtecek şekilde güncelledi. Önceki kutulu uyarı (black box warning) ifadesinde akut karaciğer yetmezliği, tedavi sonrası bildirilen bilinen bir yan etki olarak geçiyordu.
  • 2019: FDA, Zolgensma’yı onayladı. Aynı yıl AveXis, Biyolojik Ürün Lisans Başvurusu’nda (BLA) sunulan hayvan testi verilerinin doğruluğunun, üretim sürecinin geliştirilmesini destekleyen verilerde yapılan belirtilmemiş bir manipülasyondan etkilendiğini kabul etti. AveXis iki üst düzey bilimsel yöneticisini değiştirdi. Bunlardan biri kendisine yöneltilen suçlamayı alenen reddetti. Novartis, AveXis’i 2018’de tamamlanan 8,7 milyar dolarlık bir anlaşmayla satın almıştı.
  • 2020: The Journal of Pediatrics’te yayımlanan bir makale, Zolgensma sonrası iki geçici, ilaca bağlı subakut karaciğer yetmezliği vakasını anlattı.
  • 2021: Gene Therapy dergisindeki bir çalışmada, Katar’da tedavi edilen dokuz çocuğun hiçbirinde karaciğer yetmezliği görülmedi. Ancak tüm hastalarda AST veya ALT karaciğer enzimleri yükseldi, ikisinde protrombin zamanı uzadı, birinde bilirubin yükseldi. Bir hasta infüzyon sonrası kusma yaşadı.

AAV gen terapilerinde tümör sinyali yalnızca Zolgensma’yla sınırlı değil

Bu yıl başka AAV gen terapileriyle de tümör bildirimleri yapıldı:

  • Regenxbio, Ocak: Şirket, FDA’nın mukopolisakkaridoz tip I (MPS I, Hurler sendromu) için geliştirdiği AAV9 adayı RGX-111 için klinik durdurma (clinical hold) kararı verdiğini duyurdu. Gerekçe, faz I/II çalışmasında (NCT03580083) tedavi edilen 5 yaşındaki bir erkek çocukta gelişen intraventriküler merkezi sinir sistemi tümörüydü. FDA, ürün, çalışma popülasyonu ve risk benzerlikleri nedeniyle MPS II (Hunter sendromu) için geliştirilen RGX-121 için de aynı kararı aldı. Klinik durdurmalar sürüyor. Çalışmanın sorumlu yazarı Lindsey A. George, tümörün başarıyla çıkarıldığını ve hastanın beş yaşında nörolojik olarak stabil olduğunu The New England Journal of Medicine’de (NEJM) mayıs ayında bildirdi. George ve ekibi, bulguların nadir AAV entegrasyonunun insan onkogenezine katkıda bulunabileceği hipotezini desteklediğini, bunun gen iletim yöntemlerini optimize etme ve tedavi sonrası transdüksiyon uygulanan dokuları izleme ihtiyacını vurguladığını yazdı.
  • Forbes Biologics, Ekim: Arul M. Chinnaiyan liderliğindeki Michigan’lı araştırmacılar, NEJM’de infantil başlangıçlı Krabbe hastalığı olan 3 yaşındaki bir erkek çocukta, AAV gen terapisi FBX-101 sonrası paraspinal neoplazm gelişen bir vakayı bildirdi. Hasta son kontrolde belirtisizdi. Yazarlar, splays donor içermeyen kaset tasarımlarına, vektör saflığına ve AAV gen terapisi sonrası uzatılmış genomik sürveyansa duyulan ihtiyacı öne çıkardı.

Şimdi neye bakılmalı?

Henüz yanıtsız kalan sorular açık. Hasta örgütleri, vakaların niteliği, entegrasyonun klinik anlamı ve önceden tedavi almış çocuklar için ek izlem önerilip önerilmeyeceği konusunda ayrıntı bekliyor. Novartis, sağlık otoriteleriyle sonraki adımlar üzerinde çalıştığını söylüyor. Etiket güncellemesi, izlem önerisi ya da düzenleyici bir adım olup olmayacağı şimdilik belli değil.

Haber kaynağı: GEN

Editör Yorumu!

AAV tabanlı gen terapilerinin uzun dönem güvenlik izlemi, bu haberle birlikte hasta takibi ve farmakovijilans iş akışlarının en çok yük taşıyan halkası hâline geliyor. Entegrasyon olaylarının klinik anlamı etikette dahi 'bilinmiyor' olarak geçtiği için, tedavi sonrası hastaları izleyen merkezlerin tümör bildirimlerini sistematik biçimde kaydetmesi ve sorumlu firmaya iletmesi önem kazanıyor. Etiket hekimlerden bu bildirimleri Novartis'e iletmesini zaten istiyor. Laboratuvar tarafında ise vektör entegrasyonunu saptayan genomik analiz yöntemleri ile vektör saflığı ve kaset tasarımı gibi kalite parametreleri, gen terapisi geliştiricileri ve izleyen klinik merkezler için daha belirleyici hâle gelebilir. Nitekim Regenxbio ve Forbes Biologics vakalarında araştırmacılar tam da bu başlıklara dikkat çekti. Türkiye'de ilaçların ruhsatlandırılması ve piyasa gözetimi TİTCK'nın yetkisinde. Dolayısıyla Novartis ile FDA ve diğer otoriteler arasındaki yazışmaların sonucunda etiket ya da izlem önerilerinde bir değişiklik çıkarsa, bunun yerel prospektüs ve takip uygulamalarına yansıyıp yansımayacağı izlenmesi gereken noktadır. Ailelere yönelik bilgilendirmede, 'teorik risk' ifadesi ile bildirilmiş vakalar arasındaki farkın açıkça anlatılması da izleyen hekimler için pratik bir gereklilik olarak öne çıkıyor.

Zolgensma (onasemnogene abeparvovec-xioi), iki yaşın altındaki ve SMN1 geninde bialelik mutasyon taşıyan spinal musküler atrofi (SMA) hastaları için endike bir gen terapisidir. Eksik ya da işlevsiz SMN1 geninin çalışan bir kopyasını, çoğalamayan rekombinant bir AAV9 vektörü aracılığıyla hücrelere taşır.

Ürün etiketine göre AAV vektör DNA'sı büyük oranda episomal formda, yani konak genomuna eklenmeden kalır. Ancak vektör DNA'sının insan DNA'sına rastgele entegre olabildiği yayınlarda bildirilmiştir. Bireysel entegrasyon olaylarının klinik önemi bilinmemektedir, fakat etiket bu olayların tümör oluşturma riskine katkıda bulunabileceğini kabul etmekte ve bunu 'teorik bir risk' olarak tanımlamaktadır. Novartis'e göre iki vakada entegrasyon kanıtı bulundu.

Haberde ek izlem veya düzenleyici bir adım önerilip önerilmeyeceği henüz belli değil. Novartis sağlık otoriteleriyle sonraki adımlar üzerinde çalıştığını belirtiyor; hasta örgütleri de bu konuda ayrıntı bekliyor. Aileler endişelerini tedaviyi izleyen hekimle konuşmalı; etiket de hekimleri Zolgensma sonrası gelişen tümör vakalarını Novartis'e bildirmeye çağırıyor.

Bülten Aboneliği

Sosyal Medyada Paylaşın

LabHaber

Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work

labhaber, laboratuvar, analiz, biyoteknoloji ve test alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller için hazırlanmış bağımsız bir sektörel haber platformudur.