Akademik Sahtekarlığa Karşı Yeni Silah: Author Trends Görücüye Çıktı

Bilimsel yayıncılık dünyası, son yıllarda eşi benzeri görülmemiş bir güvenilirlik sınavından geçiyor. Akademisyenlerin kariyer basamaklarını tırmanabilmesi ve fon bulabilmesi için maruz kaldığı yoğun baskı, ne yazık ki sistemdeki algoritmik açıkları kötüye kullanan yeni bir suistimal ekosistemi yarattı. Veri bilimi araştırmacısıyken araştırma dürüstlüğü ve etiği (research integrity) uzmanına dönüşen Achal Agrawal’ın kurucusu olduğu yeni Author Trends platformu, bu karanlık ekosisteme ışık tutmayı hedefliyor.

Google Scholar Algoritmasının Zayıf Karnı

Her şey birkaç yıl önce Achal Agrawal’ın kendi Google Akademik (Google Scholar) profilinde fark ettiği ilginç bir anomaliyle başladı. Agrawal, profiline kendi yazmadığı, ancak aynı ismi taşıdığı bir başka araştırmacıya ait makalenin eklendiğini gördü. Bu hatayı manuel olarak düzelten uzman, herkesin aynı etik hassasiyeti göstermeyebileceği gerçeğiyle yüzleşti.

“Bazı araştırmacılar, başkalarına ait makalelerin kendi profillerinde listelenmesine itiraz etmiyor; çünkü bu durum onların h-indeksi puanlarını haksız yere yükseltiyor.”

Bu basit isim benzerliği hatası, Agrawal’a dünyanın en büyük akademik arama motorunun ne kadar kolay manipüle edilebildiğini gösterdi. Agrawal konuyu derinleştirdikçe platformun diğer eksikliklerini de fark etti: “Google Scholar’da pek çok faydalı bilgi bulabilirsiniz ancak bir araştırmacının gerçek bilimsel geçmişini, analitik bir derinlikle göremezsiniz.” Bu farkındalık, araştırmacıların yayın ayak izine dair çok daha derin ve şeffaf içgörüler sunacak bir platform geliştirme fikrinin tohumlarını attı.

Çok Kaynaklı Bir Bütünlük Taraması

Kısa süre önce beta sürümüyle yayın hayatına başlayan Author Trends, temelde bir akademisyenin dürüstlük haritasını çıkaran gelişmiş bir arama motoru işlevi görüyor. Platform, bir araştırmacının normalize edilmiş etki metriklerini ve olası akademik ihlal göstergelerini (geri çekilen makaleler, kara listeye alınmış dergilerdeki yayınlar) tek bir ekranda topluyor. Agrawal, bu aracın özellikle fon sağlayan kuruluşlar, üniversitelerin atama kurulları ve gelecekteki proje ortakları için kritik bir özgeçmiş doğrulama (background verification) noktası olacağını vurguluyor.

Sistem gücünü farklı veri tabanlarının entegrasyonundan alıyor:

• OpenAlex Entegrasyonu: Tüm dünyadan akademik çalışmaları kataloglayan bu platformdan çekilen verilerle, yazar sayısına göre ağırlıklandırılmış makale başı atıf oranları hesaplanıyor.
• Sorunlu Makale Tarayıcısı (Problematic Paper Screener): Her hafta yüz milyonlarca makaleyi otomatik olarak tarayan ve şüpheli ifadeleri bayraklayan bu sistem, doğrudan Author Trends ile konuşuyor.
• Retraction Watch ve Scopus Verileri: Araştırmacının bilimsel literatürden geri çekilmiş (retracted) bir makalesi olup olmadığı Retraction Watch üzerinden kontrol edilirken, Scopus verileri sayesinde şüpheli faaliyetleri nedeniyle indekslerden çıkarılmış (delisted) dergilerdeki yayınlar tespit ediliyor.

‘Makale Fabrikaları’ ve Şüpheli İşbirlikleri Ağlara Takılıyor

Author Trends’in en çarpıcı özelliklerinden biri, araştırmacıların işbirliği ağlarını (collaboration networks) analiz edebilmesi. Sistem, bir araştırmacının yıllar içindeki ortak yazar sayısını ve sürekli değişen yeni ortak yazar bağlantılarını inceliyor. Agrawal’a göre, zaman zaman kalabalık yazar gruplarıyla yayın yapmak büyük konsorsiyumların doğal bir sonucu olsa da, yüzlerce farklı araştırmacıyla sürekli ve düzensiz makale yayımlamak doğrudan ‘makale fabrikası’ (paper mill) faaliyetlerine işaret edebiliyor.

Agrawal durumu şöyle açıklıyor: “Makale fabrikalarından veya yasa dışı akademik simsarlardan bir yayın veya yazarlık sırası satın aldığınızda, ortak yazarlarınızı siz seçemezsiniz. Başka bir konumdaki yazarlık hakkını başka biri satın alır. Sonuç olarak, yayımladığınız her makalede birbiriyle alakasız, tamamen farklı bir yazar listesiyle görünürsünüz.” Platform, bu tür şüpheli ağları haritalandırarak değerlendirme komitelerine erken uyarı sinyalleri gönderiyor.

Her Geri Çekme İşlemi Kırmızı Bayrak Değildir

Farklı kaynaklardan veri toplama fikri akademik camiada heyecan yaratsa da, bazı uzmanlar metriklerin yanlış yorumlanma riskine dikkat çekiyor. Wisconsin-Madison Üniversitesi’nden bilgi bilimci Jodi Schneider, farklı platformları tek çatı altında toplamanın harika bir fikir olduğunu belirtmekle birlikte, geri çekilen makalelere (retractions) dair önemli bir uyarıda bulunuyor.

“Küçük bir geri çekme sayısına sahip olmak mutlaka problemli bir durum teşkil etmez. Bilimsel kayıtları düzeltmek esastır. Hatalarını fark edip kendi istekleriyle makalelerini geri çeken Nobel Ödüllü araştırmacılar olduğunu unutmamalıyız.”

Agrawal da bu eleştiriye hak vererek, sistemin tekil hataları cezalandırmak için değil, sistematik bir sorun ‘örüntüsü’ (pattern) yakalamak için tasarlandığını belirtiyor. Platformun, aynı isimli yazarların profillerinin birleşmesi gibi veri kaynaklı bazı mevcut teknik handikapları olsa da, geliştirici ekip bu hataların OpenAlex veri tabanında yapılabilecek basit düzeltmelerle aşılabileceğini ifade ediyor. Önümüzdeki dönemde yeni özelliklerle güncellenmesi beklenen Author Trends, akademik dürüstlük alanında küresel bir standart olma yolunda ilerliyor.