
Bazı çocukluk çağı tümörleri, genomlarında görece az sayıda mutasyon taşımalarına rağmen son derece agresif biçimde yayılabiliyor. East Anglia Üniversitesi (University of East Anglia) ve Liverpool John Moores Üniversitesi’nden bilim insanlarının Trends Open dergisinde yayımlanan yeni derleme makalesi, bu çelişkiye yeni bir açıklama getiriyor. Çocukluk çağı kanserleri yayılmak için her zaman ek mutasyon edinmek zorunda olmayabilir; bazı hücreler, büyümeyi, tedaviden kurtulmayı ve sonunda yayılmayı destekleyen farklı hücresel durumlar arasında geçiş yapabilir.
“Developmental plasticity as a framework for paediatric cancer metastasis” (Pediatrik kanser metastazı için bir çerçeve olarak gelişimsel plastisite) başlıklı çalışma, özgün bir deney raporu değil, mevcut kanıtları birleştiren bir derleme. Yazarlar nöroblastom (neuroblastoma), Ewing sarkomu (Ewing sarcoma), osteosarkom (osteosarcoma), medulloblastom (medulloblastoma) ve rabdomiyosarkom (rhabdomyosarcoma) dahil çeşitli çocukluk çağı kanserlerinden gelen verileri incelemiş.
Makaleye göre ekip; genomik (genomic), epigenomik (epigenomic), gelişimsel ve tek hücre (single-cell) düzeyindeki kanıtları bir araya getirerek onkojenik lezyonların ve gelişimsel kökenin hangi hücresel durumların erişilebilir olduğunu nasıl belirlediğini inceledi. Durumlar arasındaki geçişleri ise epigenetik, metabolik ve mikroçevresel sinyallerin düzenlediği değerlendiriliyor.
Çalışmanın yazarlarından, Norwich Medical School’da yardımcı doçent ve RNA araştırmaları bilimsel grup lideri olan Dr. Darrell Green’e göre birçok çocukluk çağı kanseri, hâlâ erken yaşamda kullanılan gelişim programlarıyla yakından bağlantılı hücrelerden kaynaklanıyor. Bu programlar normalde hücrelerin gelişen vücutta hareket etmesine, değişen ortamlara uyum sağlamasına ve farklı doku tiplerine dönüşmesine izin veriyor.
“Çocuklardaki kanser hücrelerinin, genç ve gelişmekte olan hücrelerin bu doğal esnekliğini yayılmak için kullandığını düşünüyoruz.” — Darrell Green, PhD
Yazarların önerdiği model iki katmanlı:
Makale, bu sürecin geri dönüşümlü olabileceğini de vurguluyor. Yani hücre bir durumdan diğerine geçebiliyor ve bu geçiş tek yönlü, kalıcı bir genetik olay olmak zorunda değil.
Green’in ifadesiyle bu yaklaşım, kanserlerin metastaz yapabilmesi için yeni mutasyonlar edinmesi gerektiği yönündeki uzun süredir kabul gören varsayıma meydan okuyor. Çocukluk çağı kanser hücreleri, yayılmadan önce yeni mutasyonlara ihtiyaç duymak yerine metastatik olma yeteneğine zaten sahip olabilir. Green’e göre yeni anahtar soru, hücrelerin hangi mutasyonları taşıdığı kadar, belirli bir anda hangi hücresel durumda olduklarıdır.
Araştırmacılar çalışmalarının, yeni tedavi türlerine ya da mevcut tedavilerin değiştirilmesine yol gösterebileceğini umuyor. Bugün odak büyük ölçüde tümör hücrelerini öldürmek veya mutasyona uğramış genleri hedeflemek. Gelecekteki tedaviler ise kanser hücrelerinin onları tehlikeli kılan durumlara girmesini baştan engellemeyi hedefleyebilir.
Green ayrıca, kanserlerin ne zaman yayılmaya hazırlandığını öngörmenin zamanla mümkün hâle gelebileceğini söylüyor. Bu ifade bir gelecek olasılığı olarak sunuluyor; derlemede henüz klinik kullanıma hazır bir test ya da tedavi tanımlanmıyor.
Sonuç olarak makale, çocukluk çağı kanserlerinde metastazı salt “yeni mutasyon edinme” sorusundan çıkarıp “hangi hücresel duruma, ne zaman ve neden geçiliyor” sorusuna taşıyor. Bu bakış, özellikle az mutasyonlu ama agresif seyreden tümörlerin neden öyle davrandığını anlamak için yeni bir araştırma alanı açıyor.
Haber kaynağı: GEN
Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work