Kandaki PFOA ve PFOS Düzeyi ER-Negatif Meme Kanseriyle İlişkili Çıktı

6 Kasım 2026
4 dk dk okuma süresi
Kandaki PFOA ve PFOS Düzeyi ER-Negatif Meme Kanseriyle İlişkili Çıktı

Gündelik tüketim ürünlerinde kullanılan geniş bir kimyasal grup olan per- ve polifloroalkil maddeler (PFAS), çevrede kolay parçalanmadıkları ve vücutta yıllarca kalabildikleri için “sonsuz kimyasallar” olarak anılıyor. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri’nden (NIH) araştırmacıların yürüttüğü yeni çalışma, bu gruptaki iki bileşiğin, perfloroktanoik asit (PFOA) ve perfloroktansülfonik asit (PFOS), kandaki yüksek düzeylerinin ER-negatif meme kanseri ile ilişkili olduğunu gösterdi. Bulgular Journal of Clinical Oncology dergisinde yayımlandı.

ER-negatif tümör neden önemli?

ER-negatif tümörler, östrojen hormonunun kanser hücrelerinin büyümesine yardımcı olmasını sağlayan reseptörlerden yoksun. Yazarlara göre bu tür tümörler daha agresif seyrediyor ve klinik sonuçlar daha kötü. Üreme öyküsü, dışarıdan hormon kullanımı ve yaşam tarzı gibi bilinen meme kanseri risk faktörleri, hormon reseptörü pozitif tümörlerle daha güçlü biçimde bağlantılı. ER-negatif tümörlerin risk faktörleri ise büyük ölçüde bilinmiyor. Araştırmacılar bu bilgi boşluğunu endişe verici olarak tanımlıyor.

Çalışma nasıl tasarlandı?

Araştırma, NIH’e bağlı Ulusal Çevre Sağlığı Bilimleri Enstitüsü’nün (NIEHS) yürüttüğü Sister Study verilerine dayanıyor. Bu geniş kohort, 2003-2009 yılları arasında ABD ve Porto Riko’dan yaşları 35 ile 74 arasında değişen 50.884 kadını kapsadı. Katılımcıların hiçbirinde çalışmaya girerken meme kanseri yoktu, ancak her birinin daha önce meme kanseri tanısı almış bir tam veya üvey kız kardeşi vardı.

PFAS analizi için meme kanseri geliştiren 1.609 kadın ile 2.269 kadınlık bir karşılaştırma örneklemi dahil edildi. İstatistiksel gücü artırmak için ER-negatif olgular bilinçli olarak fazla örneklendi (324 ER-negatif, 1.120 ER-pozitif). Yazarlar, bildiklerine göre bunun PFAS maruziyeti ile meme kanseri insidansını inceleyen bugüne kadarki en büyük çalışma olduğunu belirtiyor.

Ölçüm yöntemi

Kan örnekleri, kadınlara kanser tanısı konulmasından yıllar önce alınmıştı. Ekip, bu tanı öncesi plazmada 17 farklı PFAS’ı sıvı kromatografi-yüksek çözünürlüklü kütle spektrometrisi (liquid chromatography-high-resolution mass spectrometry) ile ölçtü.

Bulgular

  • PFOA düzeyi en yüksek gruptaki kadınlarda ER-negatif meme kanseri oranı, en düşük gruba kıyasla %67 daha yüksekti.
  • PFOS için bu oran %93 daha yüksekti; yani neredeyse iki katıydı.
  • İki kimyasal ile genel meme kanseri riski arasında net bir ilişki gözlenmedi.

Araştırmacılar bu rakamların gruplar arasındaki göreli farkları anlattığını, tek tek bir kadının meme kanserine yakalanma olasılığını göstermediğini özellikle vurguluyor.

Meta-analiz aynı yönü gösterdi

Ekip, mevcut çalışma ile daha önceki prospektif çalışmaları bir araya getiren meta-analizler de yaptı. Analizler, PFOA ve PFOS’un ER-negatif meme kanseriyle tutarlı pozitif ilişkilerini ortaya koydu. Yazarların ifadesiyle, tanı öncesi kan ölçümü olan çalışmalar PFOA ile ER-negatif tümörler arasındaki pozitif ilişkiyi destekliyor; PFOS için ise ilişkiyi düşündüren kanıtlar var.

“Bulgularımız, PFOA ve PFOS dahil bazı eski kuşak PFAS’ların, bilinen risk faktörü az olan daha agresif bir tümör tipi olan ER-negatif meme kanseri riskinin artmasıyla ilişkili olduğunu gösteriyor.” — Dr. Alexandra White, NIH Stadtman Araştırmacısı

Olası mekanizma henüz test edilmedi

En güçlü ilişkiler hormon reseptörü taşımayan tümörlerde görüldüğü için yazarlar, PFAS’ların kanser riskini hormonal olmayan biyolojik yollarla etkileyebileceğini öne sürüyor. Gen aktivitesindeki değişiklikler ve bağışıklık sistemi bu olası yollar arasında sayılıyor. Ancak çalışma bu açıklamaları sınamadı; mekanizma şimdilik bir hipotez olarak duruyor.

Eski PFAS’lar azaldı, ama iz bırakıyor

PFOA ve PFOS bileşikleri büyük ölçüde kullanımdan kaldırılıp yeni PFAS bileşikleriyle değiştirildi. Buna rağmen çoğu insanın vücudunda ölçülebilir düzeyde PFOA ve PFOS var. Çalışmanın birinci yazarı Dr. Che-Jung Chang, PFAS’ların çevrede ve vücutta kalıcı olmasına karşın maruziyetin hâlâ değiştirilebilir olduğunu, insanların maruziyeti azaltmak için adımlar atabileceğini ve bulguların önleme çalışmalarına yeni yollar açabileceğini söylüyor.

Sonraki adımlar

Yazarlar, gelecekteki çalışmaların PFAS maruziyeti daha yüksek olan topluluklara ve ER-negatif meme kanserinin daha fazla görüldüğü gruplara odaklanmasını istiyor. Bir diğer öncelik, hâlâ yeterince tanımlanmamış olan yeni nesil ikame PFAS kimyasallarının kanserojen potansiyelinin değerlendirilmesi. White’ın ifadesiyle, özellikle yeni ikame kimyasallarla ilişkili meme kanseri riskini inceleyen daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanı Robert F. Kennedy Jr. de açıklamasında çalışmanın iki “sonsuz kimyasalı” ER-negatif meme kanseri riskinin artmasıyla ilişkilendirdiğini ve konunun daha fazla araştırılmasını gerektirdiğini belirtti.

Çalışma: Journal of Clinical Oncology · Haber kaynağı: GEN

Editör Yorumu!

Tanı öncesi plazmada 17 PFAS'ın sıvı kromatografi-yüksek çözünürlüklü kütle spektrometrisiyle ölçülmesi, çalışmanın en doğrudan laboratuvar çıkarımı: risk ilişkisi, kanser tanısından yıllar önce alınmış örneklerdeki düzeylere dayanıyor. PFAS analizi yapan ya da yapmayı planlayan laboratuvarlar için bu, yalnızca güncel ikame bileşikleri değil, PFOA ve PFOS gibi eski kuşak bileşikleri de panelde tutmanın gerekçesini güçlendiriyor. Bu bileşiklerin kullanımı büyük ölçüde sonlandırılmış olsa da çoğu insanda hâlâ ölçülebiliyor. Bulguların göreli risk farklarını anlattığını, bireysel risk tahmini sunmadığını akılda tutmak gerekir; ayrıca genel meme kanseri riskinde net bir ilişki saptanmadı ve olası biyolojik mekanizma test edilmedi. Yeni nesil ikame PFAS'ların kanserojen potansiyelinin hâlâ yeterince bilinmemesi, bu bileşikler için analitik yöntem geliştirme ve doğrulama çalışmalarının önümüzdeki dönemde izlenmesi gereken bir başlık olduğunu gösteriyor.

Hayır. Çalışma bir ilişki saptadı ve nedensellik kanıtlamadı. Genel meme kanseri riskiyle net bir bağlantı gözlenmedi; ilişki yalnızca ER-negatif alt tipte görüldü. Olası biyolojik mekanizma da henüz test edilmedi ve şimdilik hipotez düzeyinde.

Kan örnekleri kanser tanısından yıllar önce alındı. Tanı öncesi plazmada 17 farklı PFAS, sıvı kromatografi-yüksek çözünürlüklü kütle spektrometrisi ile ölçüldü. Analize meme kanseri geliştiren 1.609 kadın ile 2.269 kadınlık bir karşılaştırma örneklemi dahil edildi.

Hayır. Araştırmacılar bu rakamların en yüksek ve en düşük düzey grupları arasındaki göreli farkları anlattığını, tek tek bir kadının meme kanserine yakalanma olasılığını göstermediğini vurguluyor. PFOA için ER-negatif meme kanseri oranı %67, PFOS için %93 daha yüksekti.

Bülten Aboneliği

Sosyal Medyada Paylaşın

LabHaber

Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work

labhaber, laboratuvar, analiz, biyoteknoloji ve test alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller için hazırlanmış bağımsız bir sektörel haber platformudur.