MIT’nin Yılan İlhamlı Robotu Domuz Bağırsağında Biyopsi Aldı

4 Kasım 2026
3 dk dk okuma süresi
MIT’nin Yılan İlhamlı Robotu Domuz Bağırsağında Biyopsi Aldı

İnflamatuvar bağırsak hastalığı ve duodenum ülseri gibi ince bağırsağı etkileyen rahatsızlıklar dünya genelinde milyonlarca insanı ilgilendiriyor. Ancak bu hastalıkların tanısı ve tedavisi hâlâ zor. Nedenlerinden biri anatomik: ince bağırsak karın boşluğunda kıvrılarak 20 fitten (yaklaşık 6 metreden) uzun bir yol katediyor ve erişimi güç. MIT’den makine mühendisi Giovanni Traverso ve ekibi bu soruna, yılanların hareket biçiminden ilham alan yumuşak bir robotla yanıt verdi.

Mevcut yöntemlerin sınırı

Standart endoskopi, klinisyene bağırsağı görme imkânı veriyor; fakat doku biyopsisi alamıyor ve ilaç iletemiyor. Balon enteroskopi ise bu açığı kısmen kapatıyor. Şişip sönen balonlar sayesinde endoskop ilerletiliyor, böylece bazı hastalıklar aynı işlemde hem tanınıp hem tedavi edilebiliyor. Buna karşın işlem zaman alıyor ve özel eğitimli uzmanlar gerektiriyor. Bu da erişimi sınırlıyor.

BIOSENTER: Yılan hareketinden esinlenen tasarım

Araştırmacılar, Science Robotics dergisinde tanıttıkları sistemi BIOSENTER olarak adlandırdı. Sistem üç bileşenden oluşuyor:

  • bir kontrol kutusu,
  • kablosuz bir joystick kumandası,
  • biyo-ilhamlı yumuşak enteroskopik robot.

Yılanlar, vücutlarının karşıt taraflarındaki kasları sırayla kasıp gevşeterek ilerler. Ekip bu hareketi taklit etmek için sentetik elyaftan içi boş bir tüp tasarladı. Tüpün içinde, şişirilebilir odacıklara sahip aktüatörler (actuators) yer alıyor. Aktüatörler, enerjiyi harekete çeviren makine bileşenleri. Traverso’nun ifadesiyle, odacıklara giren hava miktarı ayarlanarak robotun hareket yönü belirlenebiliyor.

“Bu odacıklara giren hava miktarını ayarlayarak robotun hangi yöne gideceğini belirleyebilirsiniz.” — Giovanni Traverso

Robotun üzerinde üç işlevsel donanım bulunuyor:

  • görüntüleme için bir kamera,
  • biyopsi için forseps benzeri yapılar,
  • ilaç iletimi için püskürtme portları.

Kirigami kılıflar

Yapının dış yüzeyi, origaminin bir çeşidi olan kirigamidan esinlenen desenli kılıflarla kaplandı. Bu kılıflar, yılanların kaygan yüzeylerde tutunmasını sağlayan pulları modelliyor. Robotun içindeki odacıklar şiştiğinde kılıflar dışarı doğru açılıyor ve sistemin pürüzsüz bağırsak yüzeyine tutunmasına yardım ediyor.

MIT’de yüksek lisans öğrencisi ve çalışmanın ortak yazarı Ahmad Mujtaba Jebran, kirigami kılıfların yüzey sürtünmesini artırdığını belirtiyor. Bu sayede robot, hassas ince bağırsak dokusunu aşırı germeye gerek kalmadan, yerel doku teması ve çekiş kuvveti üretebiliyor.

Domuz modellerinde ilk testler

Sistem, elektronik ve kontrol bileşenleriyle birlikte kullanıcının robotu yönlendirmesine olanak tanıyor. Robot ağız yoluyla ya da rektal yoldan yerleştirilebilecek şekilde tasarlandı. Ekip, gastrointestinal anatomisi insanınkine yakın olduğu için testleri klinik öncesi domuz modellerinde yaptı.

İlk güvenlik ve kavram kanıtı (proof-of-concept) denemelerinde BIOSENTER, hayvanların ince bağırsağına küçük karın kesileri aracılığıyla yerleştirildi. Sonuçlar şöyle:

  • Kamera, araştırmacıların bağırsak bölmesini görüntülemesini sağladı.
  • Histopatolojik inceleme, kirigami kılıfların doku hasarına yol açmadığını gösterdi.
  • Robot, model sıvı olarak kullanılan gıda boyalarını ilgili bölgeye iletti.
  • Forseps yapıları bağırsaktan doku biyopsisi topladı.

Yani sistem tek bir platformda görüntüleme, örnekleme ve madde iletimi işlevlerini bir arada gösterdi. Bununla birlikte ilaç iletimi gerçek bir ilaçla değil, model sıvıyla denendi.

Sırada ne var?

Yazarlar, cihazı klinik açıdan anlamlı enteroskopik işlemlere doğru ilerletmeyi hedeflediklerini belirtiyor. Mevcut çalışma domuz modelleriyle sınırlı; insanlarda bir deneme bildirilmedi. Traverso’nun vizyonu ise net:

“Umarız bunu ilerletmeye devam ederek ince bağırsağın daha otomatik değerlendirilmesini sağlayacak sistemler geliştirebiliriz.” — Giovanni Traverso

Traverso’nun çıkış noktası, 20-25 fitlik ince bağırsak bölümünün daha otomatik biçimde değerlendirilmesi ihtiyacı. Robot bu hedefe ulaşırsa, uzman bağımlılığı yüksek ve uzun süren işlemlere bir alternatif sunabilir. Yine de bu noktaya gelmek için klinik öncesi verilerin genişlemesi ve insan çalışmalarının yapılması gerekiyor.

Çalışma, Ying ve arkadaşlarının “Bioinspired soft enteroscopic robot for intestinal locomotion, steering, and intervention” başlıklı makalesiyle Science Robotics dergisinde yayımlandı.

Haber kaynağı: The Scientist

Editör Yorumu!

Küçük bağırsak biyopsisi şu an endoskopi ve balon enteroskopi gibi uzmanlık gerektiren işlemlere bağlı; BIOSENTER bu iş akışını otomasyona taşıma ihtimali nedeniyle izlenmeye değer. Robotun forseps ile aldığı doku örnekleri histopatolojiye gidecek; dolayısıyla patoloji laboratuvarları için örnek boyutu, doku bütünlüğü ve işlem sırasında alınabilecek örnek sayısı gibi konular ileride belirleyici olacak. Çalışmada hasarsızlık da histopatolojik incelemeyle gösterildi; bu, cihaz geliştirme sürecinde laboratuvar verisinin ne kadar merkezi olduğunu hatırlatıyor. Ancak sistem şimdilik yalnızca domuz modellerinde, karın kesisinden yerleştirilerek ve gıda boyası gibi model sıvılarla denendi; insan verisi yok. Klinik kullanıma yaklaşırsa Türkiye'de ruhsatlandırma ve piyasa gözetimi TİTCK'nın yetki alanında olacak. Bu nedenle ağız ve rektal yoldan kullanım için yapılacak sonraki güvenlik çalışmaları ile ilk insan verileri, sağlık profesyonelleri açısından asıl takip edilecek aşamalar.

BIOSENTER, MIT araştırmacılarının geliştirdiği yılan hareketinden esinlenmiş yumuşak bir enteroskopik robot sistemidir. Kontrol kutusu, kablosuz joystick ve robot olmak üzere üç bileşenden oluşur. Sentetik elyaftan içi boş bir tüp ile içindeki şişirilebilir odacıklı aktüatörleri kullanır; odacıklara giren hava miktarı ayarlanarak hareket yönü belirlenir. Robotta kamera, biyopsi için forseps benzeri yapılar ve ilaç iletimi için püskürtme portları bulunur.

Origaminin bir çeşidi olan kirigamiden esinlenen desenli kılıflar, yılanların kaygan yüzeylerde tutunmasını sağlayan pulları modelliyor. Odacıklar şiştiğinde kılıflar dışarı doğru açılıyor ve robotun pürüzsüz bağırsak yüzeyine tutunmasına yardım ediyor. Yüzey sürtünmesini artırarak hassas dokuyu aşırı germeden çekiş kuvveti üretiliyor. Histopatolojik inceleme bu kılıfların doku hasarına yol açmadığını gösterdi.

Henüz hayır. Sistem yalnızca klinik öncesi domuz modellerinde, küçük karın kesileriyle yerleştirilerek denendi ve insanlarda bir deneme bildirilmedi. İlaç iletimi de gerçek ilaçla değil, gıda boyası gibi model sıvıyla test edildi. Robot ağız veya rektal yoldan yerleştirilecek şekilde tasarlandı, ancak bu kullanımlar için ek güvenlik çalışmaları ve insan verileri gerekiyor.

Bülten Aboneliği

Sosyal Medyada Paylaşın

LabHaber

Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work

labhaber, laboratuvar, analiz, biyoteknoloji ve test alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller için hazırlanmış bağımsız bir sektörel haber platformudur.