Omurilik Ameliyatı Sonrası İyileşmeyi İzleyen Ultrason Yaması Geliştirildi

6 Kasım 2026
3 dk dk okuma süresi
Omurilik Ameliyatı Sonrası İyileşmeyi İzleyen Ultrason Yaması Geliştirildi

Dünya genelinde milyonlarca insan omurilik yaralanmasıyla yaşıyor. Bu hastaların çoğu, sinirler üzerindeki baskıyı azaltmak için ameliyat oluyor. Ameliyattan sonra klinisyenler iyileşmeyi MRG gibi görüntüleme yöntemleriyle izliyor, ancak bu yöntemler iyileşme sürecinin kapsamlı ve kesintisiz değerlendirilmesine olanak vermiyor. Johns Hopkins Üniversitesi (JHU) ekibi bu boşluğu doldurmak için yeni bir implante edilebilir cihaz geliştirdi.

MUSIC Nedir ve Nasıl Çalışır?

Cihazın adı MUSIC (Multimodal Ultrasound System for Injury Care). Ameliyat sırasında omuriliği çevreleyen epidural boşluğa yerleştirilebilen, yara bandı boyutunda esnek ve kablolu bir yama olarak tasarlandı. Çalışma, Science Advances dergisinde kanıt-kavram (proof-of-concept) niteliğinde yayımlandı.

Tasarımı kompakt tutmak için arayüz elektroniği, hastanın beline sarılan harici bir kemerde toplanmış durumda. Kullanımda olmadığı zamanlarda hasta bu kemeri çıkarabiliyor. Cihaz, ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nden (FDA) 2023’te Çığır Açan Cihaz (Breakthrough Device) tanımı aldı; bu statü, üreticilerin onay sürecinde FDA ile daha yakın çalışmasına imkân veriyor.

İki Farklı Ultrason Modu

Yamanın implante edilen kısmı hem tanısal hem de tedavi edici ultrason uygulayabilen görüntüleme bileşenleri içeriyor:

  • Tanısal ultrason (diagnostic ultrasound): Daha yüksek frekanslar kullanır. Doku morfolojisinin, kan pıhtılarının ilerleyişinin ve kan akış dinamiklerinin değerlendirilmesini sağlar.
  • Tedavi edici ultrason (therapeutic ultrasound): Tanısal dalga boylarına göre daha odaklıdır ve kan akış hızını düzenlemek (modüle etmek) için kullanılır.

Yani hekim önce tanısal ultrasonla elde ettiği bilgiye dayanarak, ardından tedavi edici ultrasonla kan akışına müdahale edebiliyor.

Kadavra ve Domuz Çalışmalarından Bulgular

Ekip önce cihazı insan kadavrasından alınan bir omurilik örneğinin üzerine yerleştirerek insan anatomisine uyumunu doğruladı. Ardından canlı ortamda uygulanabilirliği sınamak için MUSIC’i domuzların omuriliği üzerine implante etti. Cihaz, omuriliğin farklı anatomik bölümlerini hem ameliyat sırasında hem de ameliyat sonrası dönemde görselleştirmeye ve ayırt etmeye yardımcı oldu. Ayrıca kan akış dinamiklerini gerçek zamanlı izledi.

Ses Dalgalarıyla Kan Akışının Ayarlanması

Omurilik yaralanmasında organın doğrudan hasarına ek olarak iskemi de gelişebiliyor. İskemi, nöronlara ve glial hücrelere giden oksijeni kısıtlayarak hücre ölümüne ve asıl yaralanmanın ağırlaşmasına yol açabiliyor. Bölgeye giden kan akışını artırmak bunu önlemeye yardımcı olabileceğinden araştırmacılar, MUSIC’in tedavi edici ultrasonunu bu amaçla değerlendirdi.

Domuzlarda implante edilen cihazın uyarılması, hayvanların kan akış hızını değiştiren ultrason üretti. Bu hemodinamik değişimler yalnızca cihazın yakınında gerçekleşti, vücudun geneline yayılmadı. Bu durum, MUSIC’in yerel kan akışı yönetimi için işe yarayabileceğini gösteriyor.

Doku Güvenliği

Son aşamada araştırmacılar, implantasyon bölgesinden doku örnekleri aldı. Histolojik analizlerde doku hasarı görülmedi. Bu bulgu, cihazın domuz dokusuyla biyouyumlu olabileceğine işaret ediyor; yine de insan örneklerinde ek çalışmalar gerekiyor.

Araştırmacılar Ne Diyor?

JHU’dan biyomedikal mühendisi Amir Manbachi, çalışmanın çıkış noktasını şöyle özetliyor:

Omurilik yaralanmasının biyolojisi yerel olduğunda, cihazlarımızın da yerel fizyolojiyi izleyip tedavi edebilmesi gerekir.

Çalışmanın eş yazarlarından, JHU’da görev yapan beyin cerrahı Nicholas Theodore ise çalışmanın birden fazla sektörün, disiplinin ve uygulamanın birleşimini temsil ettiğini belirtiyor. Theodore’a göre bu yaklaşım, hastanın ameliyat sonrası aldığı bakımı ince ayarlama ve kişiselleştirme gücüne sahip; bu da aylar ve yıllar sonraki sağlık sonuçlarını destekleyip iyileştirebilir.

Şimdilik Neyi Kanıtlıyor, Neyi Kanıtlamıyor?

Çalışma, kanıt-kavram aşamasında ve ön klinik (preclinical) hayvan modellerine dayanıyor. İnsan kadavrası üzerindeki uyum testi anatomik uygunluğu gösteriyor, ancak cihazın insanlarda iyileşmeyi gerçekten iyileştirdiğine dair bir veri henüz yok. Biyouyumluluk bulgusu da yalnızca domuz dokusuna ilişkin; insan örneklerinde ileri çalışmalar gerektiği kaynakta açıkça vurgulanıyor.

Çalışma: Science Advances · Haber kaynağı: The Scientist

Editör Yorumu!

Ameliyat sonrası omurilik takibinde MRG gibi aralıklı görüntüleme yerine yatak başında sürekli ultrason verisi alma fikri, hem postoperatif izlem protokollerini hem de görüntüleme biriminin iş yükünü ilgilendiriyor. MUSIC şu an yalnızca domuz ve kadavra aşamasında; dolayısıyla klinik kullanım için insan çalışmaları ve düzenleyici onay gerekecek. Türkiye'de böyle bir implante edilebilir tıbbi cihazın ruhsatlandırılması ve piyasa gözetimi TİTCK'nın yetkisinde olacak; FDA'nın Breakthrough Device statüsü bu sürecin hızlanması için ABD'de bir kolaylık sağlıyor, ancak Türkiye'deki değerlendirmenin yerini tutmuyor. Sürekli izlemeyle üretilecek omurilik ve kan akışı verileri sağlık verisi olduğundan, ileride bu tür cihazlar kullanıma girerse verinin saklanması ve aktarılması KVKK kapsamında özel nitelikli kişisel veri kurallarına tabi olacak. Laboratuvar ve biyomedikal mühendislik tarafında izlenmesi gereken nokta ise tanı ve tedavi işlevini tek bir ultrason yamasında birleştiren bu tasarımın insan çalışmalarında hangi güvenlik ve performans ölçütleriyle değerlendirileceği.

MUSIC (Multimodal Ultrasound System for Injury Care), omurilik ameliyatı sırasında omuriliği çevreleyen epidural boşluğa yerleştirilen, yara bandı boyutunda esnek ve kablolu bir ultrason yamasıdır. Arayüz elektroniği hastanın beline sarılan harici bir kemerde toplanır. Yama, tanısal ultrasonla omurilik yapısını ve kan akışını izler, tedavi edici ultrasonla kan akış hızını düzenler.

Tanısal ultrason daha yüksek frekanslar kullanır ve doku morfolojisini, kan pıhtılarının ilerleyişini ve kan akış dinamiklerini değerlendirmeye yarar. Tedavi edici ultrason ise tanısal dalga boylarına göre daha odaklıdır ve kan akış hızını modüle etmek için kullanılır.

Henüz kullanılamaz. Çalışma kanıt-kavram aşamasında ve ön klinik hayvan modellerine dayanıyor. İnsan kadavrası testi anatomik uyumu gösteriyor, domuzlarda ise kan akışının yerel olarak değiştirilebildiği ve histolojik analizde doku hasarı görülmediği saptandı. Cihazın insanlarda iyileşmeyi artırdığına dair veri yok ve insan örneklerinde ek çalışmalar gerekiyor.

Bülten Aboneliği

Sosyal Medyada Paylaşın

LabHaber

Tüm Hakları Saklıdır © 2026 - Tasarım ve Yazılım: brain.work

labhaber, laboratuvar, analiz, biyoteknoloji ve test alanlarında faaliyet gösteren profesyoneller için hazırlanmış bağımsız bir sektörel haber platformudur.